بررسی روابط سیاسی ایران و سوریه بعد از انقلاب اسلامی ایران

بررسی روابط سیاسی ایران و سوریه بعد از انقلاب اسلامی ایران
رشته تحصیلی : علوم سیاسی

فرمت فایل : docx

تعداد صفحات : 218

حجم فایل (به کیلوبایت) : 142

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 23000 تومان

خرید و دانلود

بررسی روابط سیاسی ایران و سوریه بعد از انقلاب اسلامی ایران

فهرست مطا لب

عنوان                                                                                                                                  صفحه

 

مقدمه ………………………………………………………………………………………………1

 

 

فصل اول (كلیات) 

  1.       1.        طرح و تبیین موضوع ……………..…………………………………………………………………2
  2.       2.        ادبیات موضوع ………………………………………………………………………………………3
  3.       3.        علل انتخاب موضوع…………………………………………………………………………………3
  4.       4.        سؤال اصلی و سؤالات فرعی…………..…………………….…………………………………….3
  5.       5.        فرضیه های تحقیق ………………………….……...…………………….…………………………4
  6.       6.        تعریف مفاهیم …………………………………………………………….………………………….4

 7.  متغییرها …………………………………………….………………………………...……………….5

 8.  روش‌تحقیق ………………….……………….………………………………………………………5

  1.       9.        موانع و محدودیتهای تحقیق ………………….……………………………………………………5
  2.     10.      سازماندهی تحقیق …………………………………….………………….……………….…………6

یادداشتهای فصل اول ………………………………………………………………………………………..7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم (اصول و اهداف سیاست خارجی ایران و سوریه)

بخش اول مبانی نظری سیاست خارجی …………...……………………………………………………8

  1.       1.        روشهای مطالعه سیاست خارجی …………………………………………………………………8
  2.       2.        سطح تحلیل ……………………...…………………………………………………………………12
  3.       3.        عوامل مؤثر درتعیین سیاست خارجی…………………………………………………………. 14
  4.       1.        اصول واهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ………….…………………………21
  5.       2.        ابزارهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ……………………………………………23
  6.       3.        اصول و اهداف سیاست خارجی جمهوری عربی سوریه…………….……………………... 25
  7.       4.        ابزارهای سیاست خارجی جمهوری عربی سوریه…….……………………………………… 30
  8.       5.        بررسی تطبیقی سیاست خارجی ایران و سوریه …..………………………………………….30

بخش دوم

یادداشتهای فصل دوم ………...……………………………………………………………………………32

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عنوان

صفحه

فصل سوم (پیشینه روابط ایران و سوریه 1979ـ 1946) 

بخش اول ـ روابط ایران و سوریه از1979- 1946……………………………………………………

بخش دوم ـ عوامل تأثیر گذار بر روابط ایران و سوریه

1.        عوامل تأثیر گذار بر سردی روابط دو جانبه (1973ـ 1946)………………………………………

الف ـ روابط ایران و اسرائیل ………………………………………………………………………………

ب ـ مشكلات داخلی سوریه و ایدئولوژی رادیكال بعث ……………………………………………..

2.           عوامل تأثیر گذار بر بهبود نسبی روابط دوجانبه (1979ـ 1974)………………………………..

الف ـ شرایط منطقه ای …………………………………………………………………………………….

ب ـ شرایط بین المللی ……………………………………………………………………………………..

ج ـ به قدرت رسیدن حافظ اسد و پایان بحران داخلی …………………………………………………

د ـ مرگ جمال عبدالناصر و افول ناسیونالیسم عربی ……………………………………………………

نتیجه گیری فصل سوم ………………………………………………………………………………………

یادداشتهای فصل سوم  ………………………………………………………………………………………

 

35

 

42

42

50

53

53

54

55

55

58

61

فصل چهارم (روابط ایران و سوریه 1988ـ 1979) 

بخش اول ـ انقلاب اسلامی ایران…………………………………………………………………………

  1. انقلاب اسلامی ایران و مواضع سوریه …………………………………………………………….
  2. جنگ ایران و عراق و موضع گیریهای سوریه ……………………………………………………
  3. دلایل حمایت سوریه از ایران در جنگ ……………………………………………………………

بخش دوم

الف ـ دیدگاهها و مواضع ایران در مورد بحران خاورمیانه …………………………………………..

ب ـ اختلافات عراق و سوریه و تأثیر آن بر روابط ایران و سوریه…………………………………..

ج ـ اتحاد ایران و سوریه …………………………………………………………………………………

  1. تهاجم اسرائیل به لبنان و تأثیر آن بر روابط دو جانبه……………………………………………..
  2. تنش های سوریه ـ ایران در لبنان ………………………………..…………………………………
  3. دلایل تغییر موضع تاكتیكی سوریه در طول جنگ ………………………………………………..
  4. قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل و مواضع سوریه ………………………………………

نتیجه گیری فصل چهارم ……………………………………………………………………………………..

یادداشتهای فصل چهارم ………………………………………………………………………………………

 

64

65

67

 

71

71

76

84

88

92

98

101

104

106

 

عنوان

صفحه

فصل پنجم (روابط ایران و سوریه 2001ـ 1989)

بخش اول ـ روابط سیاسی ایران و سوریه ………………………………………………………………

  1. پایان جنگ تحمیلی و سیاست جدید ایران ……………………………………………………….

2. روابط ایران و سوریه (2001ـ 1989)………………………………………………………………

بخش دوم ـ عوامل تأثیر گذار بر روابط ایران و سوریه پس از جنگ

  1. پیمان طائف ومواضع ایران و سوریه ………………………………………………………………
  2. حمله عراق به كویت و مواضع ایران و سوریه …………………………………………………..
  3. كنفرانس صلح مارید و مواضع ایران و سوریه …………………………………………………..
  4. اختلافات ایران و امارات متحده عربی و موضع گیری سوریه ………………………………..
  5. تهاجم تركیه به شمال عراق و مواضع ایران و سوریه ……………………………………………
  6. پیمان استراتژیك تركیه ـ اسرائیل و مواضع ایران و سوریه ……………………………………..
  7. اختلافات تركیه ـ سوریه و نقش ایران ……………………………………………………………

نتیجه گیری فصل پنجم ………………………………………………………………………………………

یادداشتهای فصل پنجم ………………………………………………………………………………………

 

110

110

113

 

119

123

127

131

135

137

142

145

147

فصل ششم (نتیجه گیری)…………………………………………………………………………  

یادداشتهای فصل ششم ….………………………………………………………………….……        156

152

منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………157

 

مقدمه :

    خاورمیانه به عنوان منطقه ای استراتژیك جایگاه عمده و حساسی در رقابتهای دو ابر قدرت شرق و غرب در دوران جنگ سرد داشت و نقش یك محرك را در مداخلة ابر قدرتها ایفا می كرد . پس از دوران جنگ سرد و فروپاشی شوروی نه تنها این منطقه اهمیت خود را از دست نداده بلكه بر اهمیت آن نیز افزوده شده است . لذا درك و شناخت صحیح از تحولات منطقه خاورمیانه ، برای ایران كه خود در این منطقه قرار دارد ضروری و آگاهی از عملكرد دولتهای منطقه نیز در این راستا      می باشد .

    سوریه به دلیل موقعیت جغرافیایی و استراتژیكی ، یكی از مهم‌ترین كشورهای خاورمیانه محسوب می شود كه توانسته است در چند دهة اخیر نقش مهمی را در روند تحولات منطقه ای ایفا نماید . بدین لحاظ این كشور جایگاه ویژه ای را در سیاست خارجی ایران كه اولویت اصلی را در روابط خارجی بر همكاری با كشورهای اسلامی و غیر متعهد می دهد ، به خود اختصاص داده است و نیاز هست كه شناخت بیشتری نسبت به آن پیدا كرد . ایران و سوریه به عنوان دو كشور خاورمیانه ای غیر همسایه توانسته اند در دو و نیم دهة اخیر بیشترین هماهنگیها را در روند تحولات منطقه ای و جهان اسلام كسب نمایند و به عنوان الگویی برای دیگر كشورهای منطقه در همكاریهای دو جانبه مطرح شوند حال پرسش اصلی این است كه چه عواملی در بهبود و گسترش روابط دو جانبه مؤثر بوده است؟ علت هماهنگی در اكثر تحولات منطقه ای چه بوده است كه توانسته روابط این دو كشور را به عنوان الگویی برای سایر كشورها در مناسبات دوجانبه تبدیل كند ؟ این پرسشی است كه باید به آن پاسخ داده شود . ابتدا روابط و مناسبات سیاسی دو كشور در دوران قبل از انقلاب اسلامی را مرور خواهیم كرد تا سیمای اصلی همكاری و الگومندی در روابط بعد از انقلاب روشن شود . سپس عوامل تأثیر گذار را در همكاری و روابط دو جانبه با تأكید بر عوامل منطقه ای تجزیه و تحلیل می كنیم هر چند كه ممكن است واقعیت امر چیزی غیر از تحلیل های عرضه شده باشد ، زیرا اصولاً همیشه بسیاری از اطلاعات تا زمان مشخصی محرمانه باقی می ماند و دسترسی به بعضی اطلاعات هیچ گاه امكان پذیر نمی باشد .

    در پایان با اعلام و اذعان به وجود نقایص و كاستی در رساله ، از زحمات اساتید محترم و بزرگوار جناب آقای دكتر اصغر جعفری ولدانی در سمت استاد راهنما و جناب آقای دكتر غلامعلی چگنی زاده در سمت استاد مشاور ، تشكر و قدردانی می شود كه حضرت علی (ع) فرموده است : من علمنی فقر صیرنی عبداً .

1ـ طرح و تبیین موضوع :

    مطابق با اصل 152 قانون اساسی جمهوری اسلامی ، سیاست خارجی ایران بر اساس "نفی هر گونه سلطه جویی و سلطه پذیری ، حفظ استقلال همه جانبه و تمامیت ارضی كشور ، دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر ابر قدرتهای سلطه گرو روابط صلح آمیز با دول غیر محارب استوار است . بنابراین ازدیدگاه قانون اساسی رابطه با دول غیر محارب مجاز شمرده شده است . همچنین طبق اصل 154 قانون اساسی ، جمهوری اسلامی سعادت انسان در كل جامعه بشری را آرمان خود می داند و استقلال و آزادی و حكومت حق و عدل را حق همة مردم جهان می شناسد. بنابراین در عین خودداری كامل از هر گونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستكبرین در هر نقطه از جهان حمایت می كند .

    پس علاوه بر رابطه با دول غیر محارب ، برقراری رابطه با كشورهایی كه از لحاظ مواضع سیاسی به ایران نزدیك می باشند در دستور كار سیاست خارجی این كشور قرار دارد .

    سوریه كه در این ردیف ازكشورها قرار دارد جایگاه ویژه ای را در سیاست خارجی ایران به خود اختصاص داده است به طوری كه از آن به عنوان كشور دوست و برادر یاد می شود . وقوع انقلاب اسلامی در ایران و سقوط شاه ـ متحد استراتژیك اسرائیل در منطقه ـ باعث خشنودی سوریها كه خود را متولی مبارزه با اسرائیل می دانستند ، شد و به حمایت از این انقلاب پرداختند .

    از دید انقلاب اسلامی ، اسرائیل به عنوان پایگاه استعمار در منطقه و موجودی نامشروع و غیر قانونی در قلب جهان اسلام ، می بایست از بین برود و مبارزة عملی و همه جانبه این امر را محقق می سازد . در این راستا ایران با كشور مصر به خاطر سازش با اسرائیل و خیانت به آرمان فلسطین و اعراب قطع رابطه نمود . همچنین سفارت اسرائیل در تهران را تعطیل و آن را به سازمان آزادیبخش فلسطین واگذار نمود .

    این گونه اقدامات عملی و حمایتهای سیاسی ایران از مواضع اعراب و فلسطینیان ، سوریه را در عملی كردن تز خود مبنی بر برابری استراتژیك با اسرائیل مصمم تر كرد ؛ به علاوه بروز حوادث و رویدادهای بعدی منطقه از جمله جنگ ایران و عراق و حملة اسرائیل به لبنان در سال 1982 ، سبب گردید كه دو كشور ایران و سوریه تماسهای بیشتری را با هم در جهت حل مسائل پیش آمده داشته باشند كه همین موارد زمینة تداوم گسترش روابط را علیرغم اختلاف سلیقه در بعضی مسائل فراهم آورد .

بنابراین هدف پژوهش ، بررسی علل گسترش روابط سیاسی ایران و سوریه بعد از وقوع انقلاب اسلامی در ایران می باشد . و سعی براین است كه ضمن روشن كردن این عوامل به تقویت آن و الگو سازی با توجه به شرایط و موقعیت دیگر كشورها در روابط با یكدیگر پرداخته شود تا شاهد تحقق روابط دوستانه میان كشورهای منطقه و جهان اسلام باشیم .

2ـ ادبیات موضوع :

    علیرغم حساسیت و اهمیت موضوع یكی از نكته های جالب توجه در ارتباط با آن كم توجهی محققان و پژوهندگان این رشته به این مسأله می باشد و كمتر تحقیق و كتابی در این زمینه یافت می شود كه به طور دقیق و موشكافانه به بررسی روابط پیچیدة ایران و سوریه پرداخته باشد . در این ارتباط تنها گزارشها و مقالاتی به چشم می خورد كه بیشتر به مسألة صلح و اقدامات سوریه و بررسی سطحی روابط ایران و سوریه و البته با دیدگاه وزارت خارجه ای پرداخته است .

3ـ علل انتخاب موضوع :

    همان طور كه در مقدمه بیان شد درك و شناخت صحیح از تحولات منطقة خاورمیانه و كشورهای آن برای ایران كه خود در این منطقه قراردارد و به عنوان تزدیك ترین محیط جغرافیایی گسترده تر از كشورها محسوب می شود ، ضروری می باشد . در این راستا بررسی روابط دو جانبه میان ایران و كشورهای منطقه نیز یكی از مهم ترین اقدامات شناخته می شود . كشور سوریه كه به دلیل مسائل ژئوپلتیك و هم جواری با رژیم اسرائیل به عنوان كشور خط مقدم جبهة اعراب و اسرائیل شناخته شده و اكنون نیز به عنوان كشور خط مقدم مخالف باروند فعلی سازش مطرح می باشد ، جایگاه ویژه ای را در سیاست خارجی ایران به خود اختصاص داده است . علاوه بر اهمیت این موضوع علاقة نویسنده به مسائل منطقه ای و جهان اسلام نیز سبب گردید كه روابط سیاسی دو كشور ایران و سوریه مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد .

4ـ سئوال اصلی و سئوالات فرعی :

سئوال اصلی : چرا روابط ایران و سوریه در مقطع بعد از وقوع انقلاب اسلامی بهبود و گسترش یافته و علل گسترش آن كدامند ؟

سئوالات فرعی :1.  مسأله بحران خاورمیانه تا چه اندازه در روابط سیاسی ایران و سوریه مؤثر بوده است ؟

2. مسأله عراق و توسعه طلبی آن تا چه اندازه در روابط سیاسی ایران و سوریه مؤثر بوده است ؟

3. پیمان تركیه ـ اسرائیل چه تأثیری در روابط سیاسی ایران و سوریه داشته است ؟

4. ساختار نظام بین الملل در دوران نظام دو قطبی و پس از آن چه تأثیری بر روابط دو جانیه داشته است ؟

5 ـ فرضیه های تحقیق :

فرضیه اصلی : (( گسترش روابط ایران و سوریه در مقطع بعد از انقلاب اسلامی ناشی از دشمن مشترك یعنی اسراییل و دیدگاه‌های مشترك در ارتباط با برخی تحولات منطقه ای و تلاش در جهت كسب موازنة قدرت در برابر آن بوده است . ))

فرضیه های فرعی :1. (( انقلاب اسلامی ایران یكی از عوامل مؤثر در گسترش روابط سیاسی ایران و سوریه بوده است .))

2. (( دیدگاه مشترك دو كشور در ارتباط با مسأله فلسطین و اشغالگری اسرائیل از عوامل مهم تأثیر گذار بر روابط سیاسی دو كشور بوده است .))

3. (( پیمان نظامی راهبردی تركیه ـ اسرائیل در سال 1996 در منطقه و گسترش  همكاریهای دوجانبه، از دیگر عوامل تأثیر گذار بر روابط و همكاری بین دو كشور بوده است . ))

6ـ تعریف مفاهیم :

    در متن این پژوهش مفاهیمی چون سیاست خارجی ، روابط خارجی ، بحران خاورمیانه و موازنه قدرت را ملاحظه می كنیم كه باید منظور خود را از این مفاهیم و كاربرد آن مشخص و تبیین نماییم . تعریف این مفاهیم از آن نظر ضروری و دارای اهمیت است كه مبنای نظری این پژوهش را تشكیل داده و در درك بهتر و عمیق تر متن كمك می كند . بنابراین در اینجا به اختصار به تعریف مفاهیم مورد نیاز پرداخته می شود :

    سیاست خارجی : سیاست خارجی را باید مجموعه ای از اهداف ، جهت گیریها ، روشها و ابزار در نظر گرفت كه یك حكومت در مقابل سایر واحدهای سیاسی بین الملل به منظور دستیابی به منافع ملی دنبال می كند . سیاست خارجی در نهایت سعی می كند بر رفتار و كردار سایر كشورها و نتیجتاً بر كل نظام بین الملل اثر بگذارد