بروز خسارت و نحوه جبران آن در حقوق اسلام

بروز خسارت و نحوه جبران آن در حقوق اسلام
رشته تحصیلی : علوم سیاسی

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 221

حجم فایل (به کیلوبایت) : 113

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 20000 تومان

خرید و دانلود

بروز خسارت و نحوه جبران آن در حقوق اسلام

چكیده:

مسأله بروز خسارات و نحوه جبران آن از دیرباز بشریت را به فكر این انداخت تا نسبت به ایجاد منبع تامین كننده خسارات به خصوص در مواردیكه با تنگدستی و ناتوانی یا مجهول بودن و عدم دسترسی به عامل ورود زیان اقدام نمایند و از طریق گسترش فكر تعاون و همیاری بین مردم و دخالت دولت ها در پرداخت و جبران ضرر و زیان از طریق تاسیس نهاد بیمه و گسترش صندوق های تعاون اجتماعی و با توسعه مسئولیت های جمعی به جای مسئولیت فردی كوشید تا حتی الامكان خسارات ناشی از مسئولیت مدنی اشخاص در مواردیكه خطا و تقصیر عامل ورود زیان چه به عنوان یك فرد و شخص حقیقی اجتماع و چه از طریق یك شخص حقیقی یا حقوقی زیر مجموعه حاكمیت دولت ها را بلا جبران نگذارد اهمیت این موضوع به خصوص در حقوق اسلام از طریق ایجاد قواعد فقهی و مبانی جدید جبران خسارات منجر به  ایجاد نهادهای جایگزین جهت پرداخت ضرر و زیان اشخاص گردید.

مقدمه:

گسترش صنعت وتجارت درقرن بیستم وبه دنبال آن بروز حوادث ورویدادهای مختلف درزمینه صنعت. حمل ونقل مسافروكالاو بروز اختلافات كارگر و كار فرما ناشی از روابط كارگری دركشورهای مختلف و پیدایش نظرات گوناگون و دكترین حقوقی درزمینه چگونه جبران خسارت وارد به شخص زیان دیده ودخالت دولتها ازطریق ایجاد صنعت بیمه چه درعرصه داخلی وچه در عرصه بین المللی دولت را در صدد حمایت از شخص زیان  دیده برآورد.

لذا قانونگذاران با ایجاد قواعد ومقررات مدون درزمینه بیمه علاوه بر ترغیب وتشویق اشخاص حقیقی یا حقوقی كه به هردلیل مسبب ورود خسارت وضرر بدنی ومالی به سایر اشخاص بودند دربرخی موارد اشخاص را مجبور به انعقاد قرارداد بیمه با شركتهای بیمه گر می نمود وجهت جلوگیری از بروز مشكلات متعدد جهت چگونگی ونحوه جبران خسارت به خصوص جایی كه میزان آن هنگفت بود ضمانت اجرای حقوقی وكیفری تعیین نمود درحقوق ایران نیز به دلیل اینكه بسیاری از قوا عد حقوقی ازفقه شیعه تبعیت می كند لذا جبران خسارت طبق قاعده «لاضرر ولاضرار فی الاسلام» چه ازطریق شخص واردكننده زیان یا سایراشخاص چه حقیقی یاحقوقی توجیه می كند.

...

فصل اول

كلیات

مبانی و مفاهیم مسئولیت مدنی

شناخت مفهوم بیمه مسئولیت مدنی كه ما در نهایت در صدد بررسی تأثیرات آن بر نهاد وزین حقوق مسئولیت مدنی می باشیم در گروه تجزیه اركان تشكیل دهنده و جایگاه آن می باشد. بررسی جایگاه این تأسیس حقوقی با اشاره به تعریف اهمیت و مقایسه با مفاهیم مشابه ضروری است. حقوق كشورهای پیشرفته در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد. قلمرو آن شناخته بشود بنابراین مبحث مربوط به مفاهیم و مبانی ضمن 2 گفتار بدین شرح مطالعه می كنیم.

1- جایگاه بیمه مسئولیت مدنی (غیر قراردادی)

2- مبانی و قلمرو بیمه مسئولیت مدنی

مبحث اول: جایگاه بیمه مسئولیت مدنی

مطالعه در مورد جایگاه یك نهاد یا تأمین حقوقی[1] به معنی شناخت مفاهیم اولیه و ضروری و تحلیل آن به عناصر جزئی تشكیل دهنده و سلطه بر تحولات تاریخی آن نهاد می باشد بیمه مسئولیت مدنی[2] كه برای پوشش دادن به زیان های ناشی از فعالیت‌های متعدد اجتماعی، حیات اجتماعی و حقوقی یافته است به محور مسئولیت مدنی قرار گرفته و شناخت دقیق آن منوط به تحلیل مسئولیت مدنی و قلمرو آن است. چتری كه برای حمایت از زیان دیده و و عامل زیان افراشته شده است. و مانع از فرو افتادن باران سیل آسا بر دارایی اشخاصی می شود. بدون یافتن مفهوم تحت حمایت خود، قادر به این تكفیك نیست. در كنار این مسایل، تاریخ تحولات بیمه مسئولیت مدنی از زمان تكوین، تا پیشرفت های قرن اخیر كه قلمرو خود را نسبت به بسیاری از انواع مسئولیت گسترش داده، شاخه های مختلف آن در نور دیده بسیار حایز اهمیت است. قواعد حقوق، قواعدی اجتماعی هستند و بستر زندگی خود را در پرتو اجتماع و تحولات آن می بیند بنابراین بررسی تحولات زندگی بیمه مسئولیت غیر قراردادی یا مدنی كه در بسیاری از زمینه ها جای مسئولیت غیر قراردادی را اشغال نموده است امری مهم تلقی می شود هر چند تحقیق در این زمینه نیازمند بررسی تخصصی این تحولات می باشد و علاقه مندان می توانند به منابع تدوین شده در این زمینه مراجعه نمایند[3]. به این حال، زاویه دید در بحث، صرفاً تاریخی نیست و متضمن بررسی تطبیقی در حقوق برخی از كشورها می باشد و سیر بیمه مسئولیت مدنی و تأمین اجتماعی را به صورت هماهنگی در جهت یاری رساندن به حقوق مسئولیت مدنی نشان می دهد.


1- L. institution

2- L. assurance de la Responsabilite

1- مشایخی ، همایون ، مبانی و اصول حقوق بیمه، انتشارات مؤسسه عالی حسابداری، تهران 1349،ص 31.

...

فصل دوم :

 نقش دولت در حمایت از مسئولیت مدنی اتباع تحت حاكمیت خود

مبحث اول : وظیفه حمایتی دولت و حاكم اسلامی در برقراری عدالت اجتماعی

 یكی از اصول اولیه حاكم بر زندگی اجتماعی در هر نظامی ، حمایت از افراد تحت حاكمیت و سیطره آن كشور می باشد خواه جنبه ضرر و زیان ناشی از تقصیر و تخلف دولت را داشته باشد و یا ناشی از رفتار سوء سایر افراد و اتباع تحت حاكمیت خود كه به نوعی از جبران زیان و خسارت وارده عاجزند و توانایی مالی جهت جبران آنرا به علت شرایط اقتصادی حاكم بر آن جامعه را ندارند. خوشبختانه در نظام حقوقی اسلام مبانی حمایت دولت از افراد تحت حاكمیت خود در قالب آیات قرآنی ، روایات وارده از طرف ائمه معصومین (ع) و قواعد فقهی كه در طول زمان تكامل یافته به وفور یافت می شود و نشان از  احترام به حیثیت، جان، مال افراد را دارد خواه مسلمان باشند یا غیر مسلمان وظیفه حاكم اسلامی در قبال آنان  یكسان است و هیچ تبعیضی در كار نیست و دولت به عنوان یك شخص حقوقی مستقل از اتباع خود ، وظیفة‌تأمین و حمایت بیمه ای را به عهده دارد .

گفتار اول: مبانی مسئولیت دولت  نسبت به خسارات بلاجبران

الف: نصوص قرآنی

یكی از وظایفی كه بر اساس مفهوم ولایت بر عهده ولی قرار می گیرد، تأمین و حمایت از كسانی است كه تحت پوشش ولایی قرار می گیرند. به عبارت دیگر تأمین مجموعه ای از حداقل های مكفی برای آحاد افراد جامعه و حمایت آنان در جامعه همانند وظایف ولی خانواده نسبت به فرزندان به عهده حكومت اسلامی است.

یك مجموعه مهم از حمایتهایی كه حكومت اسلامی موظف به انجام آن است در محل‌های مصارف صدقات در آیه «إنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلفُقَرَاءِ وَ المَسَكیِنِ وَ العَامِلِینَ عَلَیهَا وَ المُؤَلَّفَهِ قُلُوُبُهُم وَ فِی الرَّقَابِ وَ الغَارِمِینَ وَ فِی سَبیلِ اللهِ وَابنَ السَّبِیلَ فَرِیضَهً مِنَ الله و الله عَلیِمٌ حَكیِمٌ»[1]ذكر شده است. در این آیه تخصیص صدقات به فقراء، مساكین، عاملین بر آن و تألیف قلوب، بردگان، ورشكستگان و در راه خدا و واماندگان در راه از طرف خداوند واجب شده است. در پرداخت وجوه زكات حتی فقها با استناد به روایات بر آن نظر هستند كه پرداخت های زكات باید به حدی باشد كه برای یكسال كفاف مخارج زندگی نماید آن هم به طوری كه موجبات تنگدستی و قناعت و تقید را در مایحتاج زندگی فراهم نسازد.[2]در آیه «واعلَمُوا أنَّمَا غَنِمتُم مِن شَیءٍ فَأنَّ للهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَسُولِ وَ ذِی القُربَی وَ الیَتَامَی وَ اَلمَساكیِنِ وَ ابنِ السَّبِیلِ»[3]موارد پرداخت درآمدهای ناشی از خمس به رسول و ذی القربی و ایتام و مساكین و واماندگان راه تخصیص داده شده است.


1- سوره توبه، آیه 60

1- صدر، محمد باقر، اقتصاد برتر، ترجمه علی اكبر سیبویه، نشر میثم، تهران،صفحه 130

2- سوره انفال، آیه 41.